Tasarım Merkezi ve Tasarım Merkezi Danışmanlığı Nedir?

Tasarım Merkezi, Türkiye’de bulunan sermaye şirketlerinin; tasarım projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen tasarım faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan, organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, yurt içinde tasarım faaliyetlerinde bulunan ve en az on tam zaman eşdeğer (TZE) tasarım personeli istihdam eden, yeterli tasarım birikimi ve yeteneği olan birimler olarak tanımlanır. Tasarım Merkezi Danışmanlığı ise tüm bu faaliyetlerin uzman bir ekip tarafından yürütülmesi ve takip edilmesi sürecindeki danışmanlık hizmetine verilen addır.

Tasarım Merkezi Unsurları

Tasarım Merkezi olunabilmesi için belirlenen asgari şartlar, aşağıda aktarılmıştır: 

• Tasarım Merkezi projelerinin bulunması
• Tasarım faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi
• Tasarım ve destek personelinin Tasarım Merkezinde çalıştığına ilişkin, fiziki kontrolün sağlandığı mekanizmalara sahip olunması
• Tasarımcı ve teknisyen statüsünde çalışacak, en az 10 Tam Zaman Eşdeğer tasarım personeline sahip olunması
• Tasarım Merkezlerinin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş ve tek bir fiziki mekân içinde yer alması

Tasarım Faaliyetleri

Tasarım Merkezinde gerçekleştirilecek tasarım projelerinin içeriğini, tasarım faaliyetleri oluşturmaktadır.

Bu noktada tasarım faaliyeti;  ‘‘Sanayi alanında ve Bakanlar Kurulunun uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyelini  ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetler’’ olarak ifade edilmektedir. Bu tanımlamaya göre tasarım faaliyeti için faaliyeti yapan ve faaliyetin içeriği açısından iki önemli husus bulunmaktadır.

Faaliyeti yapan açısından bakıldığında; sanayici olan ve Avrupa Topluluğu Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması (NACE Rev.2)’na göre belirlenen aşağıdaki kodlarla tanımlı faaliyetleri gerçekleştiren firmaların tasarım alanındaki çalışmaları tasarım faaliyeti kapsamına girmektedir.

59.11- Sinema Filmi, Video ve Televizyon Programları Yapım Faaliyetleri
59.12- Sinema Filmi, Video ve Televizyon Programları Çekim Sonrası Faaliyetleri
74.10- Uzmanlaşmış Tasarım Faaliyetleri
90.02- Gösteri Sanatlarını Destekleyici Faaliyetler

Faaliyetin içeriği açısından bakıldığında ise; ürün veya ürünlerin işlevselliğini artıran, geliştiren, iyileştiren ve farklılaştıran faaliyetler tasarım faaliyetinin temelini oluşturmaktadır.

Tasarım Faaliyetlerinin Temel Özellikleri

Tasarım Faaliyeti kavramına ilişkin olarak yukarıda verilen tanım ve kapsam daha ayrıntılı olarak incelendiğinde tasarım faaliyetinin temel özellikleri aşağıdaki şekilde listelenebilir:

• Yapılacak olan faaliyetler ürüne yönelik olmalıdır.
• Planlanan faaliyetler katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyeline sahip olmalıdır.
• Faaliyetler yenilikçi olmalıdır.
• Faaliyetlerin somut çıktıları olmalıdır.
• Faaliyetler bir sistematik içerisinde gerçekleştirilmelidir.
• Faaliyetler sonucunda, ürünlerin işlevselliğinde artış, gelişim, iyileşme ve farklılaşma söz konusu olmalı ve bu etki somut çıktılarla ölçülebilmelidir.

Ürün İşlevselliği

Tasarım faaliyeti içeriğinde yer alan ürün veya ürünlerin gördüğü iş, iş görme yetisi, görev ve fonksiyonları ürün işlevselliği olarak tanımlanmaktadır. Bu perspektif ile bakıldığında işlevsellik, her bir ürün bazında farklılık gösterebilir. Ürünün işlevselliği ortaya konulurken aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:

• Ürünün işlevselliği, ürünün teknik çıktılarına dayalı oluşturulabilir.
• Ürünün işlevselliği, mümkün olduğunca somut ve ölçülebilir olmalıdır.
• Ürünün işlevselliği, katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyeli dikkate alınarak oluşturulmalıdır. 

Ürüne yönelik işlevsellik, ürünün teknik çıktılarında oluşturulabileceği gibi, görselliğin önemli olduğu ürünlerde bu husus dikkate alınarak da oluşturulabilir. Ancak her iki durumda da, tasarımın sistematiği, yenilikçi yönü ve tasarım çıktıları mümkün olduğunca somut ve ölçülebilir şekilde ve katma değer ile rekabet avantajı yaratma potansiyelleri de dikkate alınarak ifade edilmelidir.

Tasarım Faaliyeti Olarak Kabul Edilmeyen Çalışmalar

• Pazarlama faaliyetleri, piyasa taramaları, pazar araştırması ya da satış promosyonu,
• Kalite kontrol çalışmaları,
• Bir tasarım projesinde olmaksızın icat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı,
• Üretim ve üretim altyapısına yönelik yapılan yatırım faaliyetleri, ticari üretimin planlanması ve seri üretim sürecine ilişkin harcamalar,
• Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp dağıtılması ve reklam amaçlı tüketici testleri,
• Bir tasarım projesi kapsamında olmaksızın yeni süreç, sistem veya ürün ortaya konulmasına hizmet etmeyen doğrudan veya gömülü teknoloji transferi,
• Paris Sözleşmesinin 2'nci mükerrer 6'ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dini, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, amblemlerin, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarım faaliyetleri,
• Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarım faaliyetleri.

Tasarım Projesi

Tasarım Merkezi olmak ve sürekliliği sağlamak için bu merkezlerde tasarım faaliyetleri ve buna bağlı projeler gerçekleştirmek gerekmektedir. Bu noktada Tasarım Merkezlerinde gerçekleştirilen her bir tasarım projesinin aşağıdaki özellikleri taşıması gerekmektedir:

• Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı belirlenmiş olmalıdır.
• Süresi, bütçesi ve özel şartları tanımlanmış olmalıdır.
• Diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak aynî veya nakdî destek tutarları belirtilmiş olmalıdır.
• Sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş olmalıdır.
• Tasarım faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde tasarımcı tarafından yürütülmesi planlanmış olmalıdır.

Yukarıdaki özelliklere sahip tasarım projelerini aşağıdaki sistematik çerçevesinde gerçekleştirmek ve ifade etmek gerekmektedir.

• Ürünün işlevselliği tanımlanmalıdır.
• Bu işlevselliğin hangi tasarım faaliyetleri ile gerçekleştirileceği belirlenmelidir.
• Tasarım projesiyle bu işlevselliğe yapılan katkı ortaya net şekilde konulup detaylı olarak anlatılmalıdır.
• Ortaya konan katkı, çıktılar ile somutlaştırılmalıdır.

Tasarım Personeli

Tam Zaman Eşdeğer (TZE) Tasarım Personeli Sayısı

TZE tasarım personeli sayısı, Tasarım Merkezlerinde fiilen tam ve kısmi zamanlı olarak çalışan tasarım personelinin tasarım faaliyetleri ve projelerine ayırdıkları zamanı ifade etmektedir.

Tasarım personeli; tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenleri ifade etmektedir. Ayrıca arge personeli sayısının %10’unu aşmamak üzere destek personeli istihdam edilebilmektedir.

• Tasarımcı: Tasarım faaliyetleri kapsamındaki projelerin gerçekleştirilmesi ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan, üniversitelerin; Mühendislik, Mimarlık veya Tasarım ile ilgili bölümlerinden mezun en az lisans derecesine sahip kişiler ile Tasarım alanlarından herhangi birinde en az lisansüstü eğitim derecesine sahip diğer kişileri ifade etmektedir.
• Teknisyen: Meslek lisesi veya meslek yüksek okullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişileri ifade etmektedir.
• Destek Personeli: Ar-Ge ve yenilik veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeli ifade etmektedir.

Tasarım Merkezi Kurulmasının Şirketinize Katacağı Avantajlar

Tasarım Merkezinde yürütülen projeler devam ettiği sürece, 5746 sayılı kanun kapsamında firmalara sağlanan teşvik ve muafiyetler aşağıda aktarılmıştır:

• Tasarım Faaliyetleri Matrah İndirimi (%100)
• Gelir Vergisi İstisnası/Stopaj Desteği (%80-95)
• Sigorta İşveren Primi Hissesi Desteği (%50)Damga Vergisi İstisnası (%100)
• Gümrük Vergisi Muafiyeti (%100)
• Temel Bilimler Personel İstihdam Desteği (%100)

Tasarım merkezi kurulumu ve kurulum sürecin uzman bir ekip tarafından sizin adınıza takip edilmesi için bizden "tasarım merkezi danışmanlığı" hizmeti alarak tüm bu karmaşık süreci hızlı ve etkin bir şekilde yönetebilirsiniz.